Балдарга кантип оюнчук фонтан жасап берсе болот?


fontan_m

Балдарыңар менен бул фонтанды жасап убакытты көңүлдүү да, балдар үчүн пайдалуу да өткөрө аласыздар – физикалык мыйзамдардын иштешин жөнөкөй жана кызыктуу мисалдардан көрө алышат.

Фонтан үчүн бизге булар керек:

fontan1

  • 2 бош пластик бөтөлкө;
  • медициналык трансфузиялык системалар – түтүкчөлөр;
  • пластик табак;
  • пластилин.

 

Фонтанды чогултуу

Аларды төмөнкү сүрөттөгүдөй кылып чогултабыз.

fontan

1. Табакты 2 жеринен тешебиз. Бири табактын орто жеринде болсун, экинчиси четирээк. Тешилген жердин өлчөмү түтүкчөнүн өлчөмүндөй болушу керек. Орто жерден өткөрүлгөн түтүкчөнүн учунун деңгээли табактын кырынан жогорураак болсун. Бул түтүкчөдөн суу жогору атып турат (жашыл түстөгү түтүкчө). Экинчи тешиктен өткөрүлгөн түтүкчөнү анчалык чыгарбаш керек жана анын деңээли табактагы суунун деңгээлинен ылдый болушу зарыл. Бул түтүкчө аркылуу суу табактан агып чыгып турат (көгүш түстөгү түтүкчө). Түтүкчөлөр табакка кирген жерлерди пластилин менен суу сыртка акпагандай кылып бүтөп койгула (сүрөттө пластилин кызыл түс менен берилген).

2. Ылдыйда турган бөтөлкөгө табактан аккан суунун түтүкчөсүн кошобуз. Бул бөтөлкөгө дагы бир башка түтүкчөнү кошобуз (саргыч түстө). Бул бөтөлкөгө кошулган түтүкчөлөрдүн учтары бир аз гана кирип турушу керек. Түтүкчөлөр кирген жерди жылчык калбагандай кылып пластилин менен жакшылап бүтөйбүз.

3. Ылдыйкы бөтөлкөдөн чыккан түтүкчөнү экинчи бөтөлкөгө кошобуз. Бүл бөтөлкөгө табактын орто жеринен чыгарылган түтүкчөнү да кошобуз. Анын бөтөлкөдөгү учу бөтөлкөнүн түбүнө чейин жетип турушу зарыл. Түтүкчөлөр бөтөлкөгө кирген жерди дагы пластилин менен жакшылап бүтөп чыгабыз.

Фонтанды иштетүү

1. Фонтандагы ашык суу агып куюлган бөтөлкө бош болушу керек. Аны мүмкүн болушунча табактан ылдый койгонго аракеттенгиле.

2. Экинчи бөтөлкөнү суу менен толтуруп, биринчи бош бөтөлкөдөн жогору коюлат. Ал канчалык жогору коюлса ошончолук фонтандагы суу бийик атырылат.

3. Баары даяр болгондо табакка аздан суу куя баштайбыз. Фонтандан аккан суу ылдыйкы бөтөлкөгө куюлуп, андагы абаны кысып чыгара баштайт. Бул аба кезегинде экинчи бөтөлкөгө барып, андагы сууну кысып чыгара баштайт да фонтандан суу ата баштайт. Бул кезде табакка суу койгонду токтоткула. Фонтан өзүнөн-өзү иштей баштайт. Ал ылдыйкы бөтөлкө толгондо же жогорку бөтөлкө бошогондо өзү токтоп калат. Анда бөтөлкөлөрдү орду менен алмаштырып фонтанды кайра иштетсе болот.

 

Фонтандын иштешин түшүндүрүү

Фондандын иштөө принциби эки бөтөлкөдөгү басымдардын ар-башкалыгына байланыштуу. Фонтандан ылдыйкы бөтөлкөгө аккан суу жогорурак турган бөтөлкөдөгү сууга караганда көбүрөк басым жаратат, анткени анын кулаган бийиктиги (H) жогорку бөтөлкөдөн фонтандын табагына чейинки аралыктан (h) чоңураак.

Суу мамычасынын басымы бул формула боюнча эсептелет:

P=ρgh, бул жерде P – басым, ρ – суунун тыгыздыгы, g – эркин кулоонун ылдамдануусу, h – суу мамычасынын бийиктиги.

Көрүнүп тургандай канчалык чоң болсо, басым да ошончолук чоң болот.

Advertisements

Жооп калтыруу

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Өзгөртүү )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Өзгөртүү )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Өзгөртүү )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Өзгөртүү )

w

Connecting to %s